Thiết bị bay không người lái (UAV) đang ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong quay phim, chụp ảnh, khảo sát địa hình, xây dựng, quản lý đất đai và thu thập dữ liệu không gian.

Tuy nhiên, khi số lượng thiết bị bay không người lái ngày càng tăng, vấn đề an toàn vùng trời và quản lý hoạt động bay cũng được quan tâm nhiều hơn.

Những sự cố UAV xuất hiện tại khu vực sân bay trong thời gian gần đây tiếp tục đặt ra câu hỏi: Làm thế nào để vừa khai thác hiệu quả công nghệ UAV, vừa đảm bảo an toàn cho hoạt động hàng không?

1. Vì sao UAV đang được quan tâm về quản lý?

Thời gian gần đây, một số sự cố liên quan đến UAV tại khu vực sân bay đã cho thấy những rủi ro có thể xảy ra khi thiết bị bay hoạt động không đúng khu vực hoặc không được kiểm soát.

Các địa điểm như Tân Sơn Nhất, Nội Bài, Cát Bi và Đà Nẵng từng ghi nhận những tình huống liên quan đến UAV, gây ảnh hưởng đến hoạt động khai thác hàng không.

Đáng chú ý, sự cố tại khu vực Tân Sơn Nhất trong tháng 8/2026 đã khiến nhiều chuyến bay bị ảnh hưởng, cho thấy một thiết bị bay không người lái dù có kích thước nhỏ vẫn có thể tạo ra tác động lớn khi xuất hiện trong khu vực hoạt động của máy bay dân dụng.

Vấn đề nằm ở chỗ UAV có thể hoạt động ở nhiều độ cao, phạm vi rộng và khó được phát hiện bằng mắt thường từ mặt đất. Nếu thiết bị xuất hiện tại khu vực không phù hợp, nguy cơ va chạm hoặc gây gián đoạn hoạt động hàng không có thể xảy ra.

Điều này cho thấy quản lý UAV không chỉ là câu chuyện của riêng người điều khiển, mà còn liên quan trực tiếp đến an toàn vùng trời và hoạt động của nhiều ngành khác.

Trong bối cảnh UAV ngày càng được sử dụng cho các mục đích dân sự và thương mại, việc xây dựng một cơ chế quản lý rõ ràng sẽ giúp công nghệ này được khai thác hiệu quả hơn, đồng thời hạn chế những rủi ro không đáng có.

2. Định danh và quản lý UAV có ý nghĩa gì?

Khi nói đến quản lý UAV, một trong những vấn đề được quan tâm là khả năng định danh thiết bị và xác định hoạt động của phương tiện bay.

Có thể hình dung đơn giản qua 5 câu hỏi:

Thiết bị nào? → Ai vận hành? → Hoạt động ở đâu? → Khi nào? → Với mục đích gì?

Việc xác định được những thông tin này giúp cơ quan quản lý có cơ sở để theo dõi và kiểm soát hoạt động của UAV trong không gian.

Đối với người sử dụng, đây cũng là cơ sở để hình thành một quy trình vận hành chuyên nghiệp hơn.

Đặc biệt với các doanh nghiệp sử dụng UAV để khảo sát, việc quản lý chặt chẽ ngay từ đầu giúp hạn chế rủi ro trong quá trình thực địa và đảm bảo chuyến bay phục vụ đúng mục tiêu của dự án.

Quản lý tốt không đồng nghĩa với việc hạn chế ứng dụng UAV. Ngược lại, khi hoạt động bay được kiểm soát rõ ràng, doanh nghiệp có thể khai thác công nghệ một cách an toàn, bài bản và chuyên nghiệp hơn.

3. Doanh nghiệp cần làm gì trước khi bay?

Đối với một dự án khảo sát, việc đưa thiết bị đến hiện trường và bắt đầu bay chỉ là một bước trong toàn bộ quy trình.

Trước mỗi chuyến bay, doanh nghiệp nên chuẩn bị ít nhất 5 nội dung:

① Xác định khu vực khảo sát

Trước tiên cần xác định chính xác vị trí và phạm vi cần khảo sát.

Thông tin càng cụ thể, việc xây dựng kế hoạch bay và kiểm tra các điều kiện liên quan càng thuận lợi.

Đặc biệt, cần lưu ý những khu vực có yêu cầu kiểm soát hoạt động bay như khu vực gần sân bay, công trình quan trọng, khu vực quốc phòng – an ninh hoặc các khu vực có hạn chế hoạt động bay.

② Kiểm tra quy định và khu vực hoạt động

Không nên mặc định rằng một thiết bị có thể hoạt động ở mọi khu vực.

Trước khi thực hiện chuyến bay, doanh nghiệp cần kiểm tra các quy định hiện hành và xác định khu vực dự kiến khảo sát có thuộc phạm vi hạn chế hoặc có yêu cầu đặc biệt hay không.

Đây là bước quan trọng để tránh tình trạng đến hiện trường mới phát hiện không thể triển khai kế hoạch bay như dự kiến.

③ Chuẩn bị hồ sơ cần thiết

Tùy theo loại hình và phạm vi hoạt động, doanh nghiệp cần chuẩn bị các hồ sơ, giấy tờ cần thiết trước khi thực hiện chuyến bay.

Thông tin về thiết bị, người vận hành, khu vực, thời gian và mục đích khảo sát cần được xác định rõ ràng.

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa

Việc chuẩn bị từ sớm giúp doanh nghiệp chủ động hơn về tiến độ dự án và hạn chế những phát sinh có thể làm gián đoạn quá trình khảo sát.

④ Lập kế hoạch bay

Sau khi xác định khu vực và các yêu cầu liên quan, doanh nghiệp cần xây dựng kế hoạch bay phù hợp với mục tiêu khảo sát.

Kế hoạch có thể bao gồm:

• Phạm vi cần thu thập dữ liệu.
• Tuyến bay.
• Độ cao dự kiến.
• Khu vực cất và hạ cánh.
• Thời gian thực hiện.
• Điều kiện thời tiết.
• Phương án xử lý các tình huống phát sinh.

Đối với khảo sát địa hình, kế hoạch bay còn cần được tính toán dựa trên sản phẩm dữ liệu đầu ra mà dự án yêu cầu.

⑤ Kiểm tra thiết bị và điều kiện thực địa

Trước khi triển khai, cần kiểm tra tình trạng thiết bị, pin, bộ nhớ, hệ thống điều khiển và các thiết bị hỗ trợ.

Đồng thời, cần khảo sát điều kiện thực tế tại hiện trường như địa hình, thời tiết, vật cản và khu vực cất/hạ cánh.

Một chuyến bay được chuẩn bị kỹ sẽ giúp quá trình thu thập dữ liệu diễn ra ổn định hơn và hạn chế nguy cơ phải quay lại hiện trường để thực hiện lại.

Kết luận

Việc tăng cường quản lý và định danh UAV là một xu hướng cần thiết khi thiết bị bay không người lái ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong đời sống và hoạt động sản xuất. Vấn đề đặt ra không phải là hạn chế ứng dụng công nghệ, mà là xây dựng một môi trường sử dụng an toàn, có kiểm soát và đúng quy định.

Đối với doanh nghiệp khảo sát, điều quan trọng là xây dựng quy trình từ trước chuyến bay đến sau chuyến bay: kiểm tra điều kiện hoạt động → lập kế hoạch → thu thập dữ liệu → xử lý → khai thác dữ liệu.

Khi được triển khai đúng cách, UAV không chỉ giúp ghi lại hình ảnh từ trên cao mà còn trở thành một công cụ quan trọng để số hóa hiện trạng, xây dựng dữ liệu 3D và hỗ trợ quản lý không gian.

Lưu ý: Các quy định về UAV và hoạt động bay có thể được cập nhật. Doanh nghiệp cần đối chiếu văn bản pháp luật hiện hành và yêu cầu cụ thể của từng chuyến bay trước khi triển khai thực tế.